Bhagavad Gita 17.21

Shraddhatraya Vibhaga Yoga · Traducción al español

Bhagavad Gita 17.21 — "Y aquella dádiva que se otorga con la mira de recibir algo a cambio o buscando una recompensa, o bie"
Bhagavad Gita 17.21 — Shraddhatraya Vibhaga Yoga
Sánscrito

यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः | दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम् ||१७-२१||

Transliteración

yattu pratyupakārārthaṃ phalamuddiśya vā punaḥ . dīyate ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam ||17-21||

¿Qué significa este verso?

En este versículo, Krishna le explica a Arjuna que las donaciones hechas con la expectativa de recibir algo a cambio o buscando una recompensa futura son consideradas 'Rásicas'. También incluye aquellas dádivas dadas con renuencia, dolor o resentimiento. La enseñanza central es que el verdadero acto de dar debe ser libre de expectativas y realizado con alegría genuina.

La enseñanza detrás

Este versículo se integra profundamente en el concepto de Karma Yoga (el yoga de la acción desinteresada) dentro del sistema Sankhya descrito por Krishna. Desarrolla la distinción crítica entre acciones realizadas con apego al fruto (Rajas, modo de pasionalidad y egoísmo) versus aquellas que liberan a quien actúa de las ataduras kármicas.

Palabra por palabra
यत् which, तु indeed, प्रत्युपकारार्थम् with a view to receive in return, फलम् fruit, उद्दिश्य looking for, वा or, पुनः again, दीयते is given, च and, परिक्लिष्टम् reluctantly, तत् that, दानम् gift, राजसम् Rajasic, स्मृतम् is held to be
Comentario clásico
Charity or gift that is given in the hope that it will be returned in the future and praised in public or that the gift will bring some unseen reward or heavenly pleasure is passionate. If a man makes a gift to a Brahmana or a Sannyasin with the hope that all his sins will be washed away, this is also a Rajasic gift. If a man is grieved at heart after making the gift this is also a gift of passionate nature.

Dónde ocurre

Este versículo forma parte del capítulo 17, donde Krishna está detallando las tres clases de fe (Shraddha), comida y sacrificio que dependen de la naturaleza individual (Sattva, Rajas, Tamas). En el contexto del Mahabharata, Krishna responde a dudas filosóficas de Arjuna mientras ambos se encuentran en el campo de batalla de Kurukshetra. Justo antes de este versículo, Krishna ha explicado las donaciones 'Satvicas' (hechas sin expectativa), y ahora contrasta esto con la naturaleza impulsiva y egoísta del modo Rásico.

Aplicación para hoy

En un entorno laboral moderno, esto se aplica cuando alguien ayuda a un compañero o realiza horas extra solo para asegurar una promoción futura en lugar de hacerlo por el bien del equipo. Si realizar esa acción genera resentimiento interno porque sientes que 'te lo deben' y no recibes la recompensa inmediata, estás actuando bajo energía Rásica. La aplicación práctica es reconocer ese动机 oculto y decidir ayudar con sinceridad o ajustar las expectativas para encontrar paz en la acción misma.

Explicado para niños

Imagina que le das un regalo a tu amigo solo porque esperas que él te dé uno grande en respuesta, o si estás molesto por no querer dárselo. Eso no se considera un buen gesto verdadero. En cambio, dar de corazón sin esperar nada y con una sonrisa es lo más bonito.

Reflexión diaria

Hoy es posible que notes cómo tus propias manos tiemblan cuando das por deber o esperando un 'gracias', entregando con el corazón pesado. Krishna nos invita a mirar esa sombra del Rajas en nosotros y transformar ese dar forzado en una entrega ligera y gozosa, libre de cuentas pendientes. Cuando liberas la necesidad de recibir algo a cambio, tu alma encuentra su verdadera paz y tus acciones se convierten en un acto puro de adoración.

Una práctica para hoy

Siéntate en silencio y observa si tus actos de generosidad hoy han estado motivados por la espera de un agradecimiento, una recompensa o incluso el miedo a ser juzgado. Deja que tu mente se purifique al reconocer esos impulsos egoicos y ofrece lo siguiente desde un lugar de pureza, sin esperar nada a cambio ni sentir renuencia.

Enseñanzas clave

  1. La Dádiva Rajásica por Recompensa
    El dar que espera una retribución futura, ya sea material o emocional, es marcado como Rajasico. Esta motivación convierte la generosidad en un intercambio comercial donde el ego busca maximizar su ganancia.
  2. La Generosidad Dada con Renuencia
    Ofrecer algo contra nuestra voluntad, sintiendo que nos quitamos una parte de lo nuestro para dar, también califica como Rajasico. La renuncia forzada carece del fuego sagrado y genera resentimiento tanto en el dador como en quien recibe.
  3. El Propósito Oculto detrás de la Acción
    La Gita nos enseña que no solo importa lo que damos, sino con qué intención (pratyupakārārtha) y estado mental se realiza el acto. La pureza del donativo determina si eleva nuestra conciencia o mantiene atada al ciclo de deseo.

Temas

Donación y desapegoModos de la naturaleza (Gunas)Rajasika DharmaKarma YogaPureza mental en el acto de darRenuncia al fruto

Versos relacionados

2.473.3018.596.517.20

Lee esto después

  1. 17.20 — Para contrastar este versículo Rajasico con la descripción de la dádiva Sattvica o pura.
  2. 3.9 — Para entender cómo actuar sin apego al fruto es el verdadero deber (dharma) en contraste con dar por egoísmo.

Lecturas recomendadas

GitaQ earns from qualifying purchases as an Amazon Associate.

Comparte este verso

Preguntas frecuentes

¿Por qué considera Krishna que dar con renuencia es un acto Rásico?
Dar con renuencia surge del modo Rajasa, donde la acción está impulsada por el dolor o la obligación forzada en lugar de la generosidad genuina. El donante siente resentimiento y su mente permanece agitada por lo que percibe como una pérdida, lo cual no genera paz ni mérito espiritual.
¿Cómo puedo aplicar esta enseñanza si siento que mis esfuerzos en el trabajo son ingratos?
Debes examinar tu motivación interna: ¿ayudas porque valoras el resultado futuro o porque reconoces la necesidad? Si actúas con resentimiento, intenta cambiar el enfoque hacia un servicio desinteresado (Karma Yoga) sin vincular tu felicidad al reconocimiento externo.
¿Es aceptable esperar una recompensa cuando se ayuda a alguien?
Según esta enseñanza de Krishna, cualquier expectativa de pago o favor mutuo convierte la acción en Rásica y limita su valor espiritual. Aunque sea humano desear gratitud, el ideal elevado es realizar actos de bondad por sí mismos, liberando al alma del ciclo de deuda kármica.
En otros idiomas: Bhagavad Gita 17.21 →