Bhagavad Gita Capítulo 2 — Sankhya Yoga | Traducción al español

2.1 Sanjayó dijo: A aquél que así estaba abrumado por la compasión y desalentado, con los ojos llenos de lágrimas y agitado, Madhusudana (el destructor de Madhu) o Krishna le dirigió estas palabras. सञ्जय उवाच | तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् | विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ||२-१||

2.2 El Señor Bienaventurado dijo: ¿De dónde te viene esta aflicción en este momento de crisis, O Arjuna? Esta tristeza que no es digna del noble, que conduce a la deshonra y cierra las puertas del cielo. श्रीभगवानुवाच | कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् | अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ||२-२||

2.3 No cedas a la cobardía, ¡oh Pārtha!, hijo de Prithā; no te conviene tal debilidad del corazón. Abandona esa mezquina flaqueza y levántate, ¡oh parienta de los enemigos! क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते | क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ||२-३||

2.4 Arjuna dijo: ¿Cómo combatiré con flechas en batalla contra Bhishma y Drona, que son dignos de veneración, ¡oh Madhusudana!, destructor de enemigos? अर्जुन उवाच | कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन | इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ||२-४||

2.5 Mejor es en este mundo aceptar limosna que matar a los grandes sabios; pero si yo los mato, incluso en este mundo disfrutaré de bienes y deseos cumplidos manchados con sangre. गुरूनहत्वा हि महानुभावान् श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके | हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ||२-५||

2.6 No sabemos cuál sea mejor: si nosotros los vencemos o ellos a nosotros; pues incluso aquellos hijos de Dhritarashtra que, al ser muertos, no deseamos seguir viviendo, están frente a nosotros. न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः | यानेव हत्वा न जिजीविषामस्- तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ||२-६||

2.7 Afligido por el defecto de la compasión y con mi naturaleza desvanecida, pregunto a Ti, cuya mente está confundida sobre el dharma. Dime decididamente qué es lo mejor para mí; soy Tu discípulo. Instrúyeme que me he rendido ante Ti. कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः | यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ||२-७||

2.8 No veo que nada pueda disipar esta aflicción que consume los sentidos de mi ser, incluso si obtuviera un reino próspero e inigualable en la tierra o el señorío sobre los dioses. न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद् यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् | अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ||२-८||

2.9 Sanjayó dijo: Así habiendo hablado a Hrishikesha (el Señor de los sentidos), Arjuna (el conquistador del sueño, el destructor de enemigos) dirigió la palabra a Govinda: 'No lucharé', y en silencio permaneció. सञ्जय उवाच | एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप | न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ||२-९||

2.10 A él que se hallaba desconsolado en medio de los dos ejércitos, Krishna, como si sonriera, ¡oh Bharata!, dirigió estas palabras. तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत | सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ||२-१०||

2.11 El Señor Bienaventurado dijo: Lloras por aquellos que no deben ser llorados, y sin embargo pronuncias palabras de sabiduría; los prudentes ni siquiera lamentan a los vivos ni a los muertos. श्रीभगवानुवाच | अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे | गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः ||२-११||

2.12 Ni yo en algún tiempo no existí, ni tú, ni estos señores de los hombres; y ciertamente tampoco dejaremos de existir en lo venidero. न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः | न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ||२-१२||

2.13 As en este cuerpo el poseedor del alma pasa de la infancia a la juventud y luego a la vejez, así también pasa al otro cuerpo; el hombre sabio no se perturba por ello. देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा | तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति ||२-१३||

2.14 Los contactos de los sentidos con sus objetos, oh hijo de Kunti, que producen frío y calor, placer y dolor, tienen principio y fin; son transitorios: soportalos valientemente, oh Bharata. मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः | आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ||२-१४||

2.15 Aquel hombre firme que, sin duda, no es afectado por estas cosas, oh mejor de los hombres; aquel a quien el placer y el dolor son iguales, ese sabio se hace apto para la inmortalidad. यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ | समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ||२-१५||

2.16 Lo irreal no tiene existencia; lo real no carece de ella; la verdad sobre ambos ha sido vista por los conocedores del Verdadero. नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः | उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ||२-१६||

2.17 Conoce que aquello es indestructible, por el cual todo esto está pervadido; nadie puede causar la destrucción de Aquello, lo Imperecedero. अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् | विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमर्हति ||२-१७||

2.18 Estos cuerpos del Ser eterno, indestructible e inmedible, se dice que tienen fin; por tanto, lucha, ¡oh Arjuna! अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः | अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ||२-१८||

2.19 Aquel que considera al Alma como el matador y aquel que la cree asesinada, ninguno de ellos conoce; no mata ni es muerto. य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् | उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ||२-१९||

2.20 No nace ni muere en ningún momento; no deja de ser después de haber sido; sin nacimiento, eterno, inmutable y antiguo, no es muerto cuando el cuerpo es muerto. न जायते म्रियते वा कदाचिन् नायं भूत्वा भविता वा न भूयः | अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे ||२-२०||

2.21 Aquel que conoce a Éste como indestructible, eterno, sin nacimiento e inagotable, ¿cómo puede ese hombre, ¡oh Pārtha!, matar o hacer que otro sea muerto? वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् | कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ||२-२१||

2.22 Así como un hombre abandona las ropas desgastadas y se pone otras nuevas, de igual manera el Ser encarnado abandona los cuerpos viejos y entra en otros nuevos. वासांसि जीर्णानि यथा विहाय नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि | तथा शरीराणि विहाय जीर्णा- न्यन्यानि संयाति नवानि देही ||२-२२||

2.23 Las armas no pueden cortarlo, el fuego no lo quema, las aguas no lo humedecen y el viento no lo seca. नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः | न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ||२-२३||

2.24 Este Ser no puede ser cortado, quemado, humedecido ni secarse; es eterno, omnipresente, estable, inmóvil y antiguo. अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च | नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ||२-२४||

2.25 Este se dice que es inmanifestado, inconcebible e inmutable; por tanto, conociendo esto como tal, no debes lamentarte. अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते | तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ||२-२५||

2.26 Pero incluso si consideras que el alma nace y muere constantemente, aun así, ¡oh de brazos poderosos!, no debes lamentarte. अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् | तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि ||२-२६||

2.27 Pues cierto es la muerte para el nacido y cierta es el nacimiento para el muerto; por tanto, sobre lo inevitable no debes lamentarte. जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च | तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ||२-२७||

2.28 Los seres son no-manifiestos en su origen, manifestados en su estado intermedio, ¡oh Bharata!, y nuevamente no-manifiestos al final; ¿qué hay de qué lamentarse? अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत | अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ||२-२८||

2.29 Uno ve a Este (el Ser) como una maravilla; otro lo habla de Él como una maravilla; otro oye hablar de Él como una maravilla, y aun habiéndolo oído, nadie llega a comprenderlo en absoluto. आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन- माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः | आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ||२-२९||

2.30 Este Ser que habita en el cuerpo de todos es eterno e indestructible; por tanto, no debes lamentarte por ninguna criatura. देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत | तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ||२-३०||

2.31 Considerando tu propio deber (svadharma), no debes vacilar; pues para un guerrero (Kshatriya) nada hay superior a una guerra justa. स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि | धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ||२-३१||

2.32 Dichosos son los kṣatriyas, ¡oh Pārtha!, que encuentran tal batalla abierta como una puerta al cielo sin haberla buscado. यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् | सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम् ||२-३२||

2.33 Pero si no libras esta guerra justa, habiendo abandonado tu propio deber y fama, incurrirás en pecado. अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि | ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि ||२-३३||

2.34 Los hombres también narrarán tu eterna deshonra; y para quien ha sido honrado, la deshonra es peor que la muerte. अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् | सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ||२-३४||

2.35 Los grandes guerreros de la carreta pensarán que te has retirado del combate por temor; y serás menospreciado por aquellos que antes tenían gran estima en ti. भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः | येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम् ||२-३५||

2.36 Tus enemigos también, cavilando contra tu poder, pronunciarán muchas palabras injuriosas; ¿qué hay más doloroso que esto? अवाच्यवादांश्च बहून्वदिष्यन्ति तवाहिताः | निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ||२-३६||

2.37 Si caes en batalla, alcanzarás el cielo; si eres victorioso, disfrutarás de la tierra; por tanto, levántate, oh hijo de Kunti, resuelto a combatir. हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् | तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ||२-३७||

2.38 Habiendo hecho iguales el placer y el dolor, la ganancia y la pérdida, la victoria y la derrota, engáñate en batalla por el sake de la batalla; así no incurrirás en pecado. सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ | ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ||२-३८||

2.39 Esto que se te ha expuesto es la sabiduría del Sankhya; ahora escucha la sabiduría del Yoga: con ella, ¡oh Pārtha!, arrojarás los vínculos de las acciones. एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु | बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ||२-३९||

2.40 En esto no hay pérdida de esfuerzo ni existe ningún daño; incluso una pequeña práctica de este Dharma protege del gran temor. नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते | स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ||२-४०||

2.41 Aquí, oh alegría de los Kuru, existe una sola determinación unidireccional; muchas ramas e infinitas son las mentes de los irresolutos. व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन | बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ||२-४१||

2.42 Los insensatos pronuncian palabras floridas, apegados al texto de los Vedas y diciendo: 'No hay nada más allá', ¡oh Pārtha! यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः | वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः ||२-४२||

2.43 Aquellos de mente dominada por el deseo y cuyo fin es el cielo, proclaman palabras que conducen a nuevos nacimientos como resultado de sus obras; prescriben diversos métodos abundantes en acciones específicas para la consecución del placer y el poder. कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् | क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति ||२-४३||

2.44 Para aquellos que están apegados al placer y al poder, cuyas mentes son desviadas por tal enseñanza, la razón determinada no se forma en el Samadhi. भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् | व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते ||२-४४||

2.45 Los Vedas tratan sobre los tres atributos; sé tú libre de estos tres, oh Arjuna. Libérate de las dualidades y permanece siempre en la esencia del Sattva (bondad), liberado de la adquisición y el mantenimiento, establecido en el Ser. त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन | निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ||२-४५||

2.46 Para el brāhmaṇa que ha conocido al Ser, todos los Vedas son de tanta utilidad como un depósito de agua en un lugar donde hay una inundación. यावानर्थ उदपाने सर्वतः सम्प्लुतोदके | तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः ||२-४६||

2.47 Tienes derecho únicamente a la acción, pero nunca a sus frutos; no seas motivado por los resultados de las acciones ni te aferres a la inacción. कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन | मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ||२-४७||

2.48 Realiza las acciones, ¡oh Dhananjaya!, permaneciendo establecido en el Yoga, abandonando la apegamiento y siendo igual ante el éxito y el fracaso; pues esa ecuanimidad es llamada Yoga. योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय | सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते ||२-४८||

2.49 Lejos inferior al Yoga de la sabiduría es el acto, ¡oh Dhananjaya! Busca refugio en la sabiduría; miserables son aquellos cuyo motivo es el fruto. दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय | बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ||२-४९||

2.50 El dotado de sabiduría (igualdad mental), en esta vida se libra tanto del bien como del mal; por lo tanto, conságrate al Yoga; el Yoga es destreza en la acción. बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते | तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम् ||२-५०||

2.51 Los sabios, poseídos de conocimiento, habiendo abandonado los frutos de sus acciones y liberados de las ataduras del nacimiento, van al estado libre de todo mal. कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः | जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम् ||२-५१||

2.52 Cuando tu intelecto cruce el lodo de la ilusión, entonces alcanzarás la indiferencia hacia lo que ha sido oído y hacia lo que aún debe ser oído. यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति | तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ||२-५२||

2.53 Cuando tu intelecto, que se halla perplejo por los textos de las Vedas que has leído, permanezca inamovible y firme en el Ser, entonces alcanzarás la realización del Yo. श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला | समाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि ||२-५३||

2.54 Arjuna dijo: ¿Cuál es la descripción de aquel cuya sabiduría está firme y que permanece en el estado superconsciente? ¿Cómo habla uno de sabiduría firme, cómo se sienta, cómo camina? अर्जुन उवाच | स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव | स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम् ||२-५४||

2.55 El Señor Bienaventurado dijo: Cuando un hombre abandona completamente todos los deseos del mente y se satisface en el Ser por medio del Ser, entonces es dicho ser de sabiduría firme. श्रीभगवानुवाच | प्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान् | आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ||२-५५||

2.56 Aquel cuya mente no se altera en la adversidad y que carece de anhelo ante los placeres; libre del apego, el miedo y la ira, es llamado un sabio de intelecto firme. दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः | वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते ||२-५६||

2.57 Aquel que en todas partes está libre de apego y, al encontrarse con lo bueno o lo malo, ni se regocija ni aborrece; su sabiduría está firmemente establecida. यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् | नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ||२-५७||

2.58 Cuando, como la tortuga que retrae todos sus miembros en todas direcciones, él retrae sus sentidos de los objetos sensoriales, entonces su sabiduría se establece firmemente. यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः | इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ||२-५८||

2.59 Los objetos de los sentidos se apartan del hombre abstemio, dejando el deseo atrás; pero incluso ese deseo se aparta al contemplar lo Supremo. विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः | रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ||२-५९||

2.60 Las turbulencias de los sentidos arrebatan violentamente la mente del hombre sabio aunque se esfuerce por controlarlos. यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः | इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ||२-६०||

2.61 Habiendo restringido todas ellas, que se siente firme, con la mente fija en Mí; su sabiduría está estable cuando los sentidos están bajo control. तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः | वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ||२-६१||

2.62 Cuando el hombre piensa en los objetos, surge la adhesión a ellos; de la adhesión nace el deseo; del deseo surge la ira. ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते | सङ्गात्सञ्जायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ||२-६२||

2.63 Del enojo surge la ilusión; de la ilusión, el olvido; del olvido, la destrucción de la discriminación; y por la destrucción de la discriminación, se pierde. क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः | स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ||२-६३||

2.64 Mas el hombre de autocontrol, moviéndose entre los objetos con los sentidos bajo restricción y libre de atracción y repulsión, alcanza la paz. रागद्वेषविमुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन् | (or वियुक्तैस्तु) आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति ||२-६४||

2.65 En esa paz se destruyen todos los dolores; pues la inteligencia de aquel cuya mente está serena pronto se vuelve firme. प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते | प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ||२-६५||

2.66 No hay conocimiento del Ser para el inestable; ni meditación posible para quien no tiene estabilidad; y a aquel que no medita, no puede haber paz; ¿y cómo habrá felicidad en quien carece de paz? नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना | न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम् ||२-६६||

2.67 Pues la mente que sigue el curso de los sentidos errantes arrebata su discernimiento, así como el viento arrastra un barco sobre las aguas. इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते | तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि ||२-६७||

2.68 Por lo tanto, ¡oh de brazos poderosos Arjuna!, su conocimiento está firme cuando sus sentidos están completamente restringidos respecto a los objetos sensoriales. तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः | इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ||२-६८||

2.69 Lo que es noche para todos los seres, en eso despierta el hombre autocontrolado; cuando todas las criaturas están despiertas, esa es la noche para el Muni que ve. या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी | यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः ||२-६९||

2.70 Aquel en quien todos los deseos entran como las aguas en el océano que, lleno por todas partes, permanece inmutable; ese alcanza la paz, pero no el hombre lleno de deseos. आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् | तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ||२-७०||

2.71 Aquel hombre que abandona todos los deseos y camina sin anhelo, libre del sentido de 'mío' y sin egoísmo, alcanza la paz. विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः | निर्ममो निरहङ्कारः स शान्तिमधिगच्छति ||२-७१||

2.72 Esta es la morada brahmica, oh hijo de Pritha; alcanzándola, nadie se desvía del camino establecido. Establecido en ella incluso al final de la vida, uno alcanza el Nirvana Brahmanico. एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति | स्थित्वास्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति ||२-७२||