Bhagavad Gita Capítulo 18 — Moksha Sanyasa Yoga | Traducción al español

18.1 Arjuna dijo: Deseo conocer, oh de gran brazo, la verdad del renunciamiento y también el abandono, ¡oh Hrishikesa!, ¡oh destructor de Kesi! अर्जुन उवाच | संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् | त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ||१८-१||

18.2 El Señor Bienaventurado dijo: Los sabios entienden el Sannyasa como la renuncia a las acciones con deseo; los prudentes declaran que el Tyaga es el abandono de los frutos de todas las acciones. श्रीभगवानुवाच | काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः | सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ||१८-२||

18.3 Algunos sabios declaran que las acciones deben ser abandonadas por contener defecto; mientras que otros sostienen que el karma de sacrificio, donación y austeridad no debe renunciarse. त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः | यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ||१८-३||

18.4 Escucha de Mí la conclusión sobre este abandono, oh mejor de los Bharatas; pues el abandono, oh tigre entre hombres, ha sido declarado en tres clases. निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम | त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः ||१८-४||

18.5 Los actos de sacrificio, donación y austeridad no deben abandonarse, sino que deben realizarse; el sacrificio, la donación y también la austeridad son los purificadores de los sabios. यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् | यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ||१८-५||

18.6 Pero incluso estas acciones deben realizarse abandonando el apego y los frutos deseados, ¡oh Pārtha!; esta es Mi certeza suprema. एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च | कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ||१८-६||

18.7 Ciertamente, el abandono de la acción obligatoria no es apropiado; ese desapego por ignorancia se declara tamásico. नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते | मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ||१८-७||

18.8 Aquel que abandona la acción por temor al dolor corporal, considerándolo una aflicción, no obtiene el fruto de la renuncia al realizar tal abandono rajásico. दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् | स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ||१८-८||

18.9 O Arjuna, aquel deber que se realiza por el hecho de ser obligatorio, abandonando todo apego y también la expectativa del fruto, ese renuncio es considerado sattvico. कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन | सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः ||१८-९||

18.10 El hombre de renuncia, impregnado de pureza, dotado de inteligencia y con sus dudas cortadas por completo, no aborrece el trabajo desagradable ni se apegue al agradable. न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते | त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ||१८-१०||

18.11 Ciertamente, no es posible para un ser encarnado abandonar por completo todas las acciones; pero aquel que renuncia a los frutos de las acciones es llamado verdaderamente un renunciante. न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः | यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ||१८-११||

18.12 El fruto triple de la acción —lo no deseado, lo deseado y lo mixto— sobreviene tras la muerte a los que no renuncian, pero nunca a los renunciados. अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् | भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ||१८-१२||

18.13 Escucha de Mí, oh valiente Arjuna, estas cinco causas declaradas en el sistema Sankhya para la realización de todas las acciones. पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे | साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ||१८-१३||

18.14 El asiento (el cuerpo), el hacedor, los diversos sentidos, las diversas funciones de distintas clases y también la divinidad presideora; este es el quinto. अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् | विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ||१८-१४||

18.15 Cualquier acción que un ser humano realiza con el cuerpo, la palabra y la mente, ya sea conforme al dharma o contraria a él, estas cinco son sus causas. शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः | न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ||१८-१५||

18.16 Ahora bien, siendo esto así, aquel que, por falta de entendimiento entrenado, considera al alma como el único agente y ve en ella lo aislado, ese de mente pervertida no ve. तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः | पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ||१८-१६||

18.17 Aquel cuyo egoísmo no existe y cuya inteligencia no se contamina; aunque mate a estos seres, él no mata ni queda atado. यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते | हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ||१८-१७||

18.18 El conocimiento, lo cognoscible y el conocedor constituyen la triple motivación de la acción; el instrumento, la acción misma y el agente forman la base tripartita del karma. ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना | करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः ||१८-१८||

18.19 El conocimiento, la acción y el actor son declarados en la ciencia de los Gunas (Sankhya) como únicamente tres tipos, según la distinción de los Gunas; también de estos, escucha debidamente. ज्ञानं कर्म च कर्ताच त्रिधैव गुणभेदतः | प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ||१८-१९||

18.20 Por el cual se ve la Realidad indestructible y única en todos los seres, indivisa entre los que parecen separados; ese conocimiento es Sāttvico. सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते | अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम् ||१८-२०||

18.21 Pero ese conocimiento que ve en todos los seres diversas entidades de distintas clases como separadas unas de otras, sabe tú que tal conocimiento es rajásico. पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् | वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ||१८-२१||

18.22 Pero aquello que se aferra a un solo efecto como si fuera el todo, sin razón y sin fundamento en la Verdad, y que es trivial; eso se declara tamásico. यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् | अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम् ||१८-२२||

18.23 Una acción que es prescrita, libre de apego y realizada sin amor ni odio por aquel que no desea recompensa; esa acción se declara sáttvica. नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् | अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ||१८-२३||

18.24 Pero aquella acción que es realizada por quien anhela el cumplimiento de los deseos o la ganancia con egoísmo o con gran esfuerzo, esa se declara Rajásica (pasional). यत्तु कामेप्सुना कर्म साहंकारेण वा पुनः | क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ||१८-२४||

18.25 Esa acción que se emprende por ignorancia, sin considerar las consecuencias, la pérdida o el daño, y desatendiendo el propio esfuerzo; esa es declarada tamásica. अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् | मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ||१८-२५||

18.26 El agente libre de apego, carente del egoísmo y dotado de firmeza e ímpetu, inalterable ante el éxito o el fracaso, es llamado sáttvico. मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः | सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ||१८-२६||

18.27 Aquele que es apasionado, deseoso de obtener la recompensa de las acciones, codicioso, cruel e impuro, afectado por el gozo y el dolor, tal agente se dice ser Rajásico. रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः | हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ||१८-२७||

18.28 Inestable, vulgar, rígido, tramposo, malicioso, perezoso y desanimado; tal agente es llamado tamásico. अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः | विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ||१८-२८||

18.29 Escucha la triple división del intelecto y de la firmeza según los Gunas, tal como te lo declaro completa y distintamente, ¡oh Arjuna! बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु | प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय ||१८-२९||

18.30 El intelecto que conoce el camino de la acción y del renunciamiento, lo que debe hacerse y lo que no debe hacerse, el temor y la ausencia de temor, el vínculo y la liberación; ese intelecto es sattvico, oh Pārtha. प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये | बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ||१८-३०||

18.31 Esa inteligencia que de manera errónea comprende el Dharma y el Adharma, así como lo que debe hacerse y lo que no debe hacerse, esa es Rajasica, ¡oh Pārtha! यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च | अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी ||१८-३१||

18.32 Esa inteligencia que, envuelta en la oscuridad, considera el adharma como dharma y ve pervertidos todos los objetos, esa es tamásica, oh Pártha. अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता | सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी ||१८-३२||

18.33 La firmeza inquebrantable con la cual, mediante el Yoga, se contienen las funciones de la mente, del aliento vital y de los sentidos; esa firmeza, oh Pārtha, es sāttvica. धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः | योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी ||१८-३३||

18.34 Pero esa firmeza con la que uno se aferra al Dharma, a los placeres y a la ganancia de riqueza por apego y deseo de recompensa, ¡oh Arjuna!, es Rajásica (apasionada). यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन | प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ||१८-३४||

18.35 Esa firmeza con la cual el hombre insensato no abandona el sueño, el miedo, el lamento, la desesperación y también la arrogancia —esa es tamásica, ¡oh Pārtha! यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च | न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ||१८-३५||

18.36 Escucha ahora de Mí, oh Arjuna, el placer triple que se alcanza mediante la práctica y en el cual llega sin duda al fin del dolor. सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृणु मे भरतर्षभ | अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ||१८-३६||

18.37 Esa dicha que al principio es como veneno y en el final se asemeja a néctar, esa felicidad declarada es sāttvica; nacida de la pureza del propio intelecto por medio de la realización del Ser. यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् | तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम् ||१८-३७||

18.38 Esa dicha que nace del contacto de los sentidos con sus objetos, la cual al principio es como néctar y en el fin se vuelve como veneno, esa felicidad declarada es rajásica. विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम् | परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम् ||१८-३८||

18.39 Esa dicha que al principio y en el final engaña al ser, nacida del sueño, la indolencia y la negligencia; esa es declarada tamásica. यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः | निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम् ||१८-३९||

18.40 No hay ser en la tierra ni de nuevo entre los dioses en el cielo que esté liberado de las tres cualidades nacidas de la Naturaleza. न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः | सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ||१८-४०||

18.41 Los deberes de los brahmanas, kshatriyas y vaishyas, así como también de los shudras, oh Arjuna, están distribuidos según las cualidades nacidas de su propia naturaleza. ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप | कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ||१८-४१||

18.42 La serenidad, el dominio de los sentidos, la austeridad, la pureza, la paciencia y también la rectitud; el conocimiento, la sabiduría real y la fe en Dios son las obligaciones de los brahmanas, nacidas de su propia naturaleza. शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च | ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ||१८-४२||

18.43 El valor, el esplendor, la firmeza, la destreza y también no huir en batalla; la generosidad y la soberanía son los deberes de los Kshatriyas, nacidos de su propia naturaleza. शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् | दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ||१८-४३||

18.44 La agricultura, la cría de ganado y el comercio son los deberes del Vaisya (mercader), nacidos de su propia naturaleza; y la acción que consiste en servir es el deber del Sudra (clase sirviente), nacido de su propia naturaleza. कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् | परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ||१८-४४||

18.45 El hombre que se dedica a su propio deber y lo realiza con devoción, abandonando el apego, no queda contaminado por el pecado, así como la hoja de loto no es tocada por el agua. स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः | स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ||१८-४५||

18.46 De quien han emanado todos los seres y por quien todo esto está impregnado; aquel hombre que le adora mediante su propio dharma, alcanza la perfección. यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् | स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः ||१८-४६||

18.47 Mejor es el propio deber (aunque carente de méritos), que el deber ajeno bien ejecutado; quien realiza la acción prescrita por su propia naturaleza no contrae pecado. श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् | स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ||१८-४७||

18.48 No se debe abandonar el deber inherente al que uno nace, aunque esté viciado; pues todas las empresas están envueltas por el mal, así como el fuego lo está por el humo. सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् | सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ||१८-४८||

18.49 Aquel cuyo intelecto está desapegado en todas partes, quien ha dominado su ser y de cuya mente han huido los deseos, por medio del renunciamiento alcanza el supremo estado de libertad de la acción. असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः | नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति ||१८-४९||

18.50 Aprende de Mí brevemente, oh Arjuna, cómo aquel que ha alcanzado la perfección llega al Brahman, ese estado supremo del conocimiento. सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे | समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा ||१८-५०||

18.51 Dotado de una inteligencia purificada y habiendo controlado el yo mediante la firmeza, renunciando a los objetos como el sonido y eliminando el apego y el odio. बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च | शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ||१८-५१||

18.52 Aislado en soledad, comiendo poco, con el habla, el cuerpo y la mente sometidos, siempre dedicado a la meditación y concentración, acudiendo al desapego. विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः | ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ||१८-५२||

18.53 Abandonando el egoísmo, la fuerza, la arrogancia, el deseo, la ira y la codicia, libre de la noción del 'mío' y en paz, se hace apto para convertirse en Brahman. अहंकारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् | विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ||१८-५३||

18.54 Habiéndose convertido en Brahmán y siendo sereno en el Ser, no llora ni desea; igual para todos los seres, obtiene la suprema devoción hacia Mí. ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति | समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम् ||१८-५४||

18.55 Por medio de la devoción conoce a Mí en verdad, qué y quién Soy; entonces, habiéndome conocido en verdad, entra inmediatamente en lo Supremo. भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः | ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम् ||१८-५५||

18.56 Aunque realice siempre todas las acciones, refugiándose en Mí, por Mi gracia obtiene el estado eterno e indestructible. सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः | मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम् ||१८-५६||

18.57 Renunciando mentalmente todas las acciones en Mí, teniendo a Mí como el fin supremo, refugiate en la Yoga de discriminación y mantén siempre tu mente fija en Mí. चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः | बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव ||१८-५७||

18.58 Fijando tu mente en Mí, por Mi gracia vencerás todas las dificultades; pero si por egoísmo no me escuchas, perecerás. मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि | अथ चेत्त्वमहंकारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ||१८-५८||

18.59 Si, lleno de egoísmo, piensas: 'No lucharé', vana es tu resolución; la Naturaleza te obligará. यदहंकारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे | मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ||१८-५९||

18.60 ¡Oh Kaunteya! Atado por tu propia naturaleza a través de tu propio Karma, aquello que desde el delirio no deseas hacer, eso harás involuntariamente. स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा | कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोपि तत् ||१८-६०||

18.61 El Señor reside en el corazón de todos los seres, ¡oh Arjuna!, haciendo que todos ellos giren como montados sobre una máquina por Su poder ilusorio. ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति | भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ||१८-६१||

18.62 Refúgiate en Él con todo tu ser, ¡oh Arjuna!; por su gracia obtendrás la paz suprema y el morada eterna. तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत | तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम् ||१८-६२||

18.63 Así te he declarado la sabiduría más secreta que el propio secreto; habiéndola reflexionado completamente en su totalidad, actúa como desees. इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया | विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु ||१८-६३||

18.64 Escucha de nuevo Mi palabra suprema, la más secreta de todas; porque eres muy querido para Mí, te diré lo que es bueno. सर्वगुह्यतमं भूयः शृणु मे परमं वचः | इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम् ||१८-६४||

18.65 Fija tu mente en Mí, sé devoto de Mí, sacrifica a Mí y rinde adoración ante Mí; vendrás sin duda hasta Mí; te lo prometo con verdad, pues eres muy querido para Mí. मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु | मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ||१८-६५||

18.66 Abandonando todos los dharmas, refúgiate únicamente en Mí; Yo te liberaré de todos los pecados; no llores. सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज | अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ||१८-६६||

18.67 Esto nunca debe ser dicho por ti a quien carece de penitencias o devoción, ni a aquel que no sirve, ni al que no desea escuchar, ni a quien cavila contra Mí. इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन | न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति ||१८-६७||

18.68 Aquel que con suprema devoción a Mí enseñe este supremo secreto a Mis devotos, habiendo hecho de la devoción hacia Mí lo más alto, sin duda alguna vendrá a Mí. य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति | भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ||१८-६८||

18.69 Ni entre los hombres hay alguno que me haga un servicio más querido, ni habrá otro en la tierra más amado para Mí que él. न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः | भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि ||१८-६९||

18.70 Y aquel que estudie este diálogo sagrado entre nosotros, por él seré adorado mediante el sacrificio del conocimiento; tal es mi convicción. अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः | ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः ||१८-७०||

18.71 Y también el hombre que oye esto con fe y libre de malicia, él mismo liberado, alcanzará los mundos felices de quienes realizan obras meritorias. श्रद्धावाननसूयश्च शृणुयादपि यो नरः | सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ||१८-७१||

18.72 ¿Ha sido esto oído por ti con mente unificada, oh Pārtha? ¿Se ha disipado la ilusión de tu ignorancia, oh Dhananjaya? कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा | कच्चिदज्ञानसम्मोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय ||१८-७२||

18.73 Arjuna dijo: Destrozada está mi ilusión y recuperado el recuerdo por tu gracia, ¡oh Acyuta! Permanezco libre de dudas; cumpliré tu palabra. अर्जुन उवाच | नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत | स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव ||१८-७३||

18.74 Sanjayó dijo: Así he oído esta maravillosa conversación entre Krishna y el gran alma Arjuna, que eriza la piel. सञ्जय उवाच | इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः | संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम् ||१८-७४||

18.75 Por la gracia de Vyasa he oído este Yoga supremo y más secreto directamente del Señor Krishna mismo, el Señor del Yoga, quien lo declara. व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम् | योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम् ||१८-७५||

18.76 ¡Oh rey! Al recordar una y otra vez este diálogo maravilloso y sagrado entre Krishna y Arjuna, me regocijo. राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् | केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ||१८-७६||

18.77 Y recordando una y otra vez esa forma de Hari tan admirable, gran es mi asombro, oh Rey; y me regocijo una y otra vez. तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः | विस्मयो मे महान् राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः ||१८-७७||

18.78 Dondequiera que esté Krishna, el Señor del Yoga; dondequiera que esté Arjuna, portador del arco; allí están la prosperidad, la victoria, la felicidad y una firme resolución; tal es mi convicción. यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः | तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ||१८-७८||